ناصرخسرو :حكيم ابومعين ناصربن خسرو بن حارث القباد ياني البلخي المروزي ملقب به «حجت» از شاعران بسيار توانا و بزرگ ايران و از گويندگان درجة اول زبان فارسي است. وي در ماه ذيقعدة سال 394 هجري در قباديان از نواحي بلخ متولد شد و در سال 481 در يمكان بدخشان درگذشت.نام او و پدرش در اشعار وي چند بار آمده و از آن جمله است اين ابيات:اگر دوستي خاندان بايدت هم                 چو ناصر بدشمن بده خان و مانرااي پسر خسرو حكمت بگوي                 تات بود طاقت و توش و توانتحقيق شد كه ناصرخسرو غلام اوست         آنكو بگويدش كه دو گوهر چه گوهرندو لقب خود را هم بصورت «حجت» و «حجت زمين خراسان» كه في الواقع عنوان و درجة مذهبي او در بين اسمعيليان بوده و از جانب خليفة فاطمي بوي تفويض شده بود، در ابيات متعدد آورده است. چنانكه در اين دو بيت مي بينيم:يكي رايگان حجتي گفت بشنو                 ز حجت مرين حجت رايگان رااي حجت زمين خراسان بسي نماند             تا اهل چهل روز و شب خويش بشمرندناصرخسرو در سفرنامه (ص2) خود را قبادياني مروزي خوانده است و انتساب او بقاديان كه مولد وي بود از اشعار وي نيز ثابت مي شود. مثلاً در اين بيت:پيوسته شدم نسب بيمگان                 كز نسل قباديان گسستمو بدين سبب در اشعار خود همه جا از بلخ به عنوان وطن و شهر و خانة خود سخن ميراند و او را در آنجا ضياع و عقار و طايفه و برادر بوده و از آنان چنانكه در ابيات ذيل و بسياري ابيات ديگر مي بينيم با تحصر ياد مي كرده است:اي باد عصر اگر گذري بر ديار بلخ            بگذر بخانة من و آنجاي جوي حالبنگر كه چون شدست پس از من ديار من         با او چه كرد هر جفا جوي بدفعالترسم كه زير پاي زمانه خراب گشت             آن باغها خراب شد آن خانها تلالبنگر كه هست منكر من، يا، برادرم             دارد چنانكه داشت همي با من اتصاليا روزگار بر سر ايشان سپه كشيد             مشغول كردشان ز من آفات و اختلالاز من بگوي چون برساني سلام من             زي قوم من كه نيست مرا خوب كار و حالقوم مرا مگوي كه دهر از پس شما            با من نكرد جز بدو ننمود جز ملالبا توجه به اين اشاره و اشارات متعدد ديگر از شاعر بطلان سخن بعضي از تذكره نويسان كه او را اصفهاني دانسته اند مسلم مي شود.اما نسبت مروزي كه شاعر در سفرنامة خويش بدان اشاره كرده است به سبب اقامت وي در مرو بوده است كه گويا مدتي در آنجا شغل ديواني و خانه و مسكن داشته است.ناصرخسرو را در تذكره ها گاه با شهرت علوي مذكور داشته اند و ابن شهرت مأخذ درستي ندارد و گويا ناشي از سرگذشت مجعولي است كه براي او نوشته و باو نسبت داده شده است. در آن سرگذشت نسب ناصرخسرو به پنج واسطه به امام علي بن موسي الرضا ميرسد، و يا شايد به سبب علاقة او بال علي و اظهار اين علاقة شديد در آثار خود چنين نسبتي براي او پيدا و مشهور شده باشد. به هر حال حتي دولتشاه هم نسبت سيادت را به ناصرخسرو بعنوان شهرت ضعيف ذكر مي كند، و يا به احتمال اغلب ممكن است اين اشتباه دربارة ناصربن خسرو از آن باب حاصل شده باشد كه متأخران او را با اشخاص ديگري از قبيل سيد محمد ناصرعلوي شاعر قرن ششم اشتباه كرده باشند و اگر او چنين نسب شريفي داشت در اشعار خود اظهار نمي كرد كه «من شرف و فخر آل خويش و تبارم.»