كهن‏ترين مسأله فلسفه ، مسأله علت و معلول است . در هر سيستم فلسفی‏ نام علت و معلول برده می‏شود ، بر خلاف اصالت وجود يا وجود ذهنی كه در برخی سيستمهای فلسفی جايگاه بلندی دارد و برخی از سيستمهای فلسفی ديگر كوچكترين آگاهی از آن ندارند و يا بحث قوه و فعل كه در فلسفه ارسطو نقش‏ مهمی ايفا می‏كند و يا بحث ثابت و متغير كه در فلسفه صدرالمتألهين مقام‏ شايسته‏ای يافته است . " عليت " نوعی رابطه است ميان دو شی‏ء كه يكی را علت و ديگری را معلول می‏خوانيم ، اما عميق‏ترين رابطه‏ها . رابطه علت و معلول اين است كه‏ علت ، وجود دهنده معلول است . آنچه معلول از علت دريافت می‏كند تمام‏ هستی و واقعيت خويش است . لهذا اگر علت نبود معلول نبود . ما چنين‏ رابطه‏ای در جای ديگر سراغ نداريم كه اگر يكی از دو طرف رابطه نبود ديگری‏ هم نباشد . عليهذا نياز معلول به علت ، شديدترين نيازها است ، نياز در اصل هستی . بنابراين اگر بخواهيم علت را تعريف كنيم بايد بگوييم : " آن چيزی است كه معلول در كيان و هستی خود به او نيازمند است ". از جمله مسائلی كه در باب علت و معلول هست اين است كه هر پديده‏ای‏ معلول است و هر معلولی نيازمند به علت است پس هر پديده‏ای نيازمند به‏ علت است . يعنی اگر چيزی در ذات خود عين هستی نيست و هستی ، او را عارض شده و پديد آمده است ناچار در اثر دخالت عاملی بوده است كه آن‏ را علت می‏ناميم . پس هيچ پديده‏ای بدون علت نيست . فرضيه مقابل اين‏ نظريه اين است كه فرض شود پديده‏ای بدون علت پديد آيد