ابن ابي عبيده ثقفي (۶۷ هـ . ق) ملقب به کیسان؛ وي از مردم طائف است. در خلافت عمر همراه پدر خود به مدينه رفت. پدر او در جنگ يوم الحجر در عراق به قتل رسيد. مختار به بني هاشم پيوست و در خلافت علي (ع) با آن حضرت در عراق بسر مي برد و پس از شهادت علي (ع) در بصره سکونت جست .... پس از شهادت حسين بن علي (ع) مختار ، با عبيدالله به مخالفت برخاست  . عبيدالله ابن زياد او را تازيانه زد و به جبس افکند. سپس به شفاعت عبدالله عمر او را به طائف تبعيد کرد چون در سال ۶۴ يزيد بن معاويه بمرد و عبدالله بن زيبر درمدينه به طلب خلافت برخاست مختار نزد او رفت و با او بيعت کرد. و در بعضي جنگهاي او حضور داشت. سپس از وي رخصت خواست که به کوفه برود و مردم را به اطاعت او بخواند ابن زيبر پذيرفت و او را به کوفه روانه ساخت. مختار چون به کوفه آمد مردم را به خونخواهي حسين بن علي (ع) و امامت محمدبن حنفيه فرزند آن حضرت خواند. به سال (۶ ۶ هـ . ق) عامل ابن زيبر را از کوفه بيرون کرد و از قاتلان حسين (ع) هر که را به دست آورد کشت و قلمرو کوفه را تا موصل به حيطه تصرف درآورد.