در یک فرصت کوتاه ارائه جامع نتایج پژوهش ده ساله خود را ممک ن نم ی دانم و لذامی کوشم به اجمال کانون های استعمار ی مؤثر در کودتا ی 1299 و حوادث پنج سالهپسین آن را، که به خلع قاجاریه و استقرار سلطنت پهلوی انجامید، معرفی کنم.-1 چرا ”کانون های استعماری“؟در آغاز با ید به این پرسش محتمل پاسخ گو یم که چرا، برخلاف رو یه متعارف، از نقش”قدرت های استعمار ی“ در کودتای 1299 سخن نم ی گو یم و اصطلاح ”ک انون ها یاستعماری“ را ب هکار می برم؟در تار یخنگاری ایران به طور سن تی نقش قدرت های خارج ی مؤثر در تحولات ای راندر سده های نوزدهم و بیستم میلادی به نقش د یپلماس ی رسم ی قدرت ها ی بزرگخلاصه م ی شود که به طور عمده در عمل کرد وزارتخانه های خارجه این قدر ت ها تجل یمی یابد. و لذاست که محققین برای تبیین این نقش ب هطور عمده به اسناد دیپلماتیک ای نقدرت ها رو ی م ی آورند. این قدرت ها در درجه ا  ول عبارتند از بر یتانی ا و روس یه (ابتداتزاری و سپس شورو ی). طبق یک الگوی کاملاً جا افتاده، تمامی سده نوزدهم و چهاردهه او ل سده بیستم عرصه رقابت این دو قدرت در صحنه س یاسی ایران است تا پا ی انجنگ جها نی د  وم . از این زمان است که ایالات متحده آمر یکا به عنوان قدرت سوم وارد