مقدمه  :بدون شك نيروي انساني از مهم ترين سرمايه‌هاي  جوامع است. سرمايه اي كه امكان بهربرداري از منابع انرژي را فراهم مي‌سازد و وجود كار آمدش رفاه و امنيت جامعه را تامين مي‌كند. اهميت نيروي انساني تا جايي است كه منابع مادي همواره يك پله پايين تر از آن قرار مي‌گيرد اين مساله باعث توجه بيش از بيش جوامع بشري به نيروي انساني گرديده  و برنامه ريزي‌هاي گسترده اي در جهت حفظ و تربيت آن انجام گرفته تا ميزان بهره وري از اين سرمايه ي ناشناخته را  ( البته در برخي كشورها ) افزايش يابد.حفظ و تربيت نيروي انساني علاوه بر اين كه از جهت جسماني مورد توجه است از نظر رواني بسيار مهم است. چرا كه هر گونه دگرگوني روحي، جسم را تحت تأثير قرار داده و فرد را ناكارآمد مي‌كند.اگر چه ضرب المثل « عقل سالم در بدن سالم است  » در بين مردم باب شده اما بايد اين ضرب المثل بدين گونه اصلاح گردد كه : عقل سالم در بدن سالم و بدن سالم در سايه ي روح سالم است. بديهي است روح و روان ناسالم جسم را پژمرده و تنبل ساخته و قدرت كار و فعاليت را از او مي‌گيرد. كوتاه سخن اين كه تلاش‌هاي جوامع در جهت سلامت جامعه به خصوص در سال‌هاي اخير نشان مي‌دهد كه سلامت روحي و رواني افراد از اهميت بيشتري نسبت به سلامت جسماني برخوردار است.   وجود اين گونه تحليل و نظريه‌ها درباره ي نيروي انساني باعث شده كه جوامع كوچك و بزرگ از خانواده تا مدرسه و از سطح ملي تا سطح جهاني همه و همه توجه بيشتري به سلامت افراد نمايند و فرد را ابتدا از نظر رواني به خوبي بشناسند آن گاه با تدابير مؤثر موانع رشد روحي او را مرتفع سازند تا در سايه روح سالم،جسم سالم پرورش يابد و افراد سالم سلامت جامعه را تامين و تضمين كنند. گستره ي بيماري‌هاي روحي و رواني كه مانع رشد طبيعي و شكوفايي استعدادهاي افراد مي‌گردد، بسيار وسيع است اما در اين ميان افسردگي يكي از شايع ترين بيماري‌هاي سده ي اخير است. درباره ي افسردگي كه در تمام دوره‌هاي رشد ممكن است بروز دهد تحقيقات و مطالعات زيادي صورت گرفته و نتايج نشان مي‌دهد كه افسردگي در دوران نوجواني كه موم شخصيت فرد شكل مگيرد مهم و قابل تامل  است و اگر بدان توجه نگردد باعث بروز ناهنجاري‌هاي شخصيتي و شكوفا نشدن استعدادها مي‌گردد. بيان مسئله :سلامت به معني : «  بي گزند شدن، بي عيب شدن، رهايي يافتن، نجات يافتن، امنيت، عافيت، تندرستي، خلاص از بيماري، آرامش صلح، سالم، تندرست بودن مي‌باشد  » (معين، 1375 ، ج5،  ص 778  ). مفهوم سلامت رواني به معناي  خود آگاهي حل تعارضات و كشمكش‌هاي دروني و شامل خود شكوفايي يعني بالفعل ساختن توانايي‌هاي روان شناختي  ذاتي و دروني فرد است.سلامت شامل سلامت جسمي و رواني مي‌باشد در سلامت رواني بنا به عقيد آلفرد آدلر فرد برخوردار از سلامت روان شناختي توان با جرات عمل كردن را براي رسيدن به اهدافش دارد چنين فردي روابط سازنده اي با ديگران دارد. به اعتقاد او فرد سالم مطمئن و خوش بين است. عملكرد او مبتني بر نيرنگ  نيست فرد سالم ضمن پذيرش مشكلاتش در حد توان به رفع آن‌ها اقدام مي‌كند خلاصه اينكه سلامت روان يعني داشتن اهداف شخصي در زندگي، روابط خانوادگي مطلوب، كنترل عواطف و احساسات و پذيرش اشتباه و كوشش براي حل آنها.  به نظر كارل راجرز نيز شخص سالم انساني است بسيار  كارآمد كه از تمام  توانايي‌هايش بهر مي‌گيرد و به طور خلاصه انسان بر خوردار از سلامت روان شناختي داراي اين خصوصيات است.1 ـ آمادگي كسب تجربه  2ـ زندگي هستي دار 3 ـ اعتماد به ارگانيزم خود 4 ـ احساس آزادي 5 ـ  خلاقيت و آفرينشگري انسان غير سالم فرديست كه مبتلا به اختلال روانشناختي باشد و ويژگي‌هاي فوق را نداشته باشد ( ارجمند، 1382 ). براي بيشتر مردم مفاهيم اختلال رواني خيلي گنگ بوده و تصورات آنها در اين خصوص تحريف شده و رنگي از ترس و پيشداوري به خود گرفته است. اختلال رواني يك بيماري با تظاهرات روانشناختي يا رفتاري همراه با ناراحتي قابل ملاحظه و اختلال كاركرد ناشي از يك آشفتگي زيست شناختي،  اجتماعي،  روانشناختي، ژنتيك، فيزيك يا شيميائي است. ارزيابي آن بر حسب انحراف از يك مفهوم هنجاري صورت مي‌گيرد  (كاپلان، سادوك، 1380 ).    طبقه بندي اختلالات رواني بر اساس  DSM   IV  IR    به شرح زير مي‌باشد :     1_ اختلالاتي كه نخستين بار در دوره شيرخوارگي، كودكي، يا نوجواني آشكار مي‌شود2 ـ  دليريوم، دمانس،  اختلالات شيدائي و ساير اختلالات شناختي3 ـ اختلالات رواني ناشي از اختلال طبي عمومي4 ـ اختلالات وابسته به مواد 5 ـ اسكيزوفرني و ساير اختلالات پسيكوتيك6 ـ اختلالات اضطرابي 7 ـ اختلالات شبه جسمي 8 ـ اختلالات ساختگي 9 ـ اختلالات تجزيه اي10 ـ  اختلالات جنسي 11 ـ اختلالات خوردن  12 ـ اختلالات كنترل تكانه 13 ـ اختلالات انطباق  14 ـ اختلالات شخصيت  15 ـ  اختلالات خلقي : اين اختلال در تمام سنين كودكي و نوجواني روي مي‌دهد و دو نوع اختلال را شامل مي‌شود. الف ) اختلالات دو قطبي : مشخص با نوسان شديد خلق بين افسردگي و نشئه و بهبودهاي موقت و عود.ب ) اختلالات افسردگي : اختلال افسردگي اساسي، خلق شديداً افسرده، كندي رواني ـ حركتي،  نگراني، احساس ناراحتي، منگي وحيرت، بي تابي،  احساس گناه، افكارخود كشي  ومعمولا عود كننده.اختلال افسرده خوئي :  شكل حقيقت تر افسردگي معمولا ناشي از فقدان يا رويدادي مشخص (نوروز افسردگي هم ناميده مي‌شود  ).افسردگي با الگوي فصلي ( اختلال عاطفي فصلي SAD هم ناميده مي‌شود  ) بيشتر در ماه‌هاي زمستان مشاهده مي‌شود  (سادوك،0 138 ).يكي از اختلالات مهمي كه در طبقه بندي  اختلالات  رواني مي‌گنجد اختلالات افسردگي مي‌باشد. مفهوم افسردگي كودكان و نوجوانان موضوع قابل بحث و در خور توجهي است. در پانزده سال اخير امكان بروز عارضه افسردگي در كودكان به همان شكل افسردگي در بزرگسالان وجود دارد، وعلائم ونشانه1يي شبيه به بزرگسالان  در آنها ديده مي‌شود (‌هارينگتون، 1380 ).علائم و نشانه‌هاي افسردگي در نوجواني از ديدگاه بك عبارتند از  : 1 ـ  عوامل شناختي اي كه باعث مي‌شوند نوجوان، آينده را به صورت منفي ببيند          2 ـ عوامل عاطفي و هيجاني چون خشم و نبود تجربيات خوشايند و لذت بخش              3 ـ  عوامل انگيزشي كه شامل دوري گزيدن از جامعه و تمايل به خودكشي مي‌گردد      4 _ عوامل رفتاري و فيزيولوژيكي كه بي فعاليتي،  نوسان در اشتها، آشفتگي در خواب و اظهار خستگي مفرط را شامل مي‌شود(افروز، 1380 ).