تعريف کار و اوقات فراغت گذراندن وقت با هدف و اهميت خاص ، کار نام دارد .اوقات فراغت ، اوقات آزادي هستند که هدف خاص و از پيش تعيين شده اي ندارد و دربر گيرنده آموزشهاي غير رسمي مي باشد . معمولاً به غلط براي اوقات فراغت ، برنام ريزي نمي شود. ضرورت اوقات فراغت روانشناسان ، اوقات فراغت را به عنوان يک تربيت غير رسمي مي دانند . بر اساس مطالعات و تحقيقات انجام شده گاهي تربيت غير رسمي تأثير بيشتري از آموزش و تربيت رسمي به جاي مي گذارد . زيرا در مواقعي که افراد وقت آزاد دارند ، مي توانند با تفريح مطالبي را ياد بگيرند و در نتيجه از نظر آموزشي و تربيتي اثرات بيشتري دارد . از طرف ديگر تحقيقات نشان داده اند که افراد اوقات فراغت به زمينه هاي آموزشي برنامه هاي اوقات فراغت توجه بيشتري دارند و اين امر موجب افزايش خود شکوفايي در آنها مي شود .  بنابراين در چارچوب تربيت غير رسمي ، مي توان مسائل عديده آموزشي و تربيتي را به طور غير مستقيم آموزش داد و موارد بسياري را به نوجوانان و جوانان ياد داد . در اوقات فراغت مي توان با کشف استعدادهاي افراد ، آموزشهاي لازم را به افراد ارائه داد و به طور غير مستقيم در آنها ، مهارتهاي زندگي را ايجاد نمود. بنابراين برنامه ريزي براي اوقات فراغت و استفاده صحيح از آن در افراد اهميت بسزايي دارد. شرط صحيح استفاده از اوقات فراغت ، آموزش مي باشد . با برنامه ريزي صحصح و مناسب مي توان نوجوانان را از بسياري از انحرافات بر حذر داشت .  به طور مثال يکي از عوامل اساسي اعتياد نوجوانان ، عدم برنام ريزي صحيح براي اوقات فراغت آنان مي باشد . برنامه ريزي براي اوقات فراغت نشانه توجه جامعه به نوجوانان مي باشد . جامعه بايد با برقراري تعامل با نوجوانان و ايجاد انگيزه در آنها بتواند نوجوانان را به طور سالم تربيت کند . برنامه ريزي در زمينه هاي فرهنگي ، اجتماعي ، اخلاقي و ديني در اوقات فراغت جوانان نقش مهمي در تربيت سالم افراد ايفا مي کند .  مراحل برنامه ريزي فعاليتهاي اوقات فراغت عبارتند از : 1-اولين گام در برنامه ريزي فعاليتها در اوقات فراغت ، برنامه ريزي فردي است.در اين مرحله بايستي استعدادها ، تواناييها و علائق افراد و نحوه پرورش و شکوفايي آنها را کشف نمود .  2-برنامه ريزي در زمينه هاي اجتماعي و سياسي : در اين مرحله بايد با سياستگذاريهاي صحيح ، جوانان بتوانند در زمينه هاي اجتماعي و سياسي فعاليت کنند . 3-برنامه ريزي اقتصادي : از آنجا که اوقات فراغت نياز به سرمايه دارد ، لذا بايد منابع مالي لازم براي فعاليتهاي اوقات فراغت تأمين شوند . 4-برنامه ريزي فعاليتهاي فوق برنامه فرهنگي – ديني – اخلاقي : از آنجا که مي توان اوقات فراغت را به آموزش غير رسمي تبديل کرد ، اين مسئله حائز اهميت بسياري است زيرا نوجوانان و جوانان از اين طريق به يادگيريهاي مختلفي دست مي يابند . از طريق برنامه هاي فرهنگي ، ديني و اخلاقي ، نوجوانان مي توانند به طور غير مستقيم به مهارتهاي زندگي دست يابند .   در اينجا بايد به اين امر توجه نمود که تلويزيون نبايد جانشين فعاليتهاي فردي و اجتماعي نوجوان باشد و آنان را به افرادي منفعل مبدل سازد .  از طريق تلويزيون مي توان روشهاي صحيح استفاده از اوقات فراغت را به نوجوانان آموزش داد و به آنها نقش اوقات فراغت در يادگيريهاي غير مستقيم را گوشزد نمود .  به طور کلي آموزش شرط صحيح استفاده از اوقات فراغت است و با برنامه ريزيهاي صحيح مي توان جوانان را از انحرافات و بزهکاريها دور نمود . به طور مثال شايد يکي از علل روي آوردن جوانان به اعتياد ، عدم برنامه ريزي صحيح براي اوقات فراغت باشد. در برنامه ريزي براي اوقات فراغت بايد به علائق و نيازهاي نوجوانان توجه بسياري مبذول داشت و امکانات محيطي و برنامه هاي تفريحي را براي آنان لحاظ کرد. در اين راستا نقش فعاليتهاي فوق برنامه از اهميت بسياري برخوردار است. زيرا اين فعاليتها، زمينه ساز فعاليتهاي آينده آنها در جامعه مي باشد. علاوه بر اين، نوجوانان در برنامه ريزيهاي مختلفي که در گردشهاي علمي، اردوها، انجمنهاي ورزشي – ادبي – هنري و حتي در نهادهاي اجتماعي به تجربه و آگاهي و شناخت دست يافته و شناخت مسائل مهمترين امر در پيشگيري از انحرافات مختلف مي باشد.  مي توان گفت که شرکت در اين فعاليتها ، هم جنبه تفريحي و هم جنبه ايفاي نقش بزرگسالان را دارد.